Angst en moed

Bang zijn van of voor iets, heeft een waarschuwende functie. Angst is dus heel nuttig, maar het is ook een onprettig gevoel. Angst voor het onbekende vloeit voort uit gebrek aan kennis en kan dus heel snel ondervangen worden door kennis te vergaren over het onbekende dat angst inboezemt. Angst voor de toekomst is in sommige perioden, zoals nu, begrijpelijker, maar ook dat kan voor een groot deel ondervangen worden door kennis te hebben van de geschiedenis en door die kennis mechanismen te kunnen herkennen. Men zal dan minder verrast zijn door de ontwikkelingen. Angst kan dan omgezet worden in moed.

Moed is toch niets anders dan het overwinnen van angst? Het blijft echter zaak dat op een enigszins verantwoorde manier te doen, anders is het gokken. En laat dat gokken nou in deze kapitalistische maatschappij tot moed verheven zijn. Een beetje krom, niet?

Nou hebben 'de heersers met hun duistre krachten' daar ook iets op gevonden. Ze laten het echte gokken aan de lagere regionen over. Ze gaan bijvoorbeeld met onze pensioencentjes aan de haal en gokken daarmee op de Beurs. Hetzelfde gaat nu in steeds grotere mate gebeuren met onze zorgcentjes. Verder gokken ze ook nog met onze veiligheid.

Slecht voorbeeld doet slecht volgen. Dat is voor de vele ‘slechtgeschoolden’ toch veel makkelijker? De roep om wraak schijnt sterker te leven als de roep om gerechtigheid. Dat is trouwens ook weer zo’n uitvloeisel van deze maatschappij. Het straffen voert de boventoon in deze rechtsstaat. Heropvoeding is maar een bijkomstigheid.

Eigenlijk begint het allemaal bij het officiële geschiedenisonderwijs, waarbij elke vorm van zelfkritiek ontbreekt.

De gouden eeuw, weet u nog? Voor wie? Voor de heren van de VOC, die rijk werden van de koloniale uitbuiting en de slavenhandel dus! Oh, en dan waren daar nog die Romeinen die de christenen vervolgden. Wat hebben wij eigenlijk geleerd over de christelijke dictatuur die daarop volgde? De kruistochten waren er, met een toch wel erg vertekent geschiedenisbeeld. En wat te denken over het na-oorlogse rooms-katholieke geschiedenis onderricht? Werd daar ook verteld over die emmer met Servische ogen die door de Kroaten-leider aan de toenmalige paus overhandigd werd? En over de rol van diezelfde kerk bij het helpen vluchten van fascisten naar veiliger oorden? Dat ging op dezelfde manier als wij allemaal te horen kregen over de politionele acties in Nederlands-Indië. Uiteraard niet wat voor bloedbaden dat waren.

Wij zouden dan wel eens niet meer zo trots kunnen zijn op ‘onze cultuur’. We zouden dan wel eens veel meer vragen kunnen gaan stellen, bij de huidige politiek. En juist dat is iets wat de heersende klasse met alle geweld wil voorkomen. Want als we toen al fout zaten met die kruistochten… Nee, ze bereiden liever de gang voor naar een opnieuw bruikbaar fascisme. Als het systeem maar overleeft! Daarvoor is schijnbaar alles geoorloofd. Laten we hopen dat de meeste mensen toch nog echt wat geleerd hebben van de geschiedenis, anders wordt er wel erg veel van onze moed gevraagd.

Jan Cleton
Secretaris AFVN