|
Drie
jaar geleden besteden we aandacht aan de geschiedenis van de Amsterdamse
linkse verzetsgroep CS-6 die door verraad ten onder ging. Een van de
hoofdrol spelers in het artikel 'Het
alles verzengende vuur van het verraad' was het CS-6 lid Reina Prinsen-Geerligs.
We kwamen toen al tot de conclusie dat de activiteiten van CS-6 na de
oorlog voor grote delen zijn doodgezwegen. Wel is er een boek over Reina
uitgegeven en op 10 oktober 2007 kwam er plotseling een documentaire
over Reina en de groep in de AVRO-serie Hoge Bomen Pioniers. Dat schept
natuurlijk verwachtingen en ook hoop op nieuwe feiten, omdat er nog
steeds veel vragen open zijn met betrekking tot de geschiedenis van
CS-6.
Programmamaker Pieter
Jan Hagens was op onderzoek uit gegaan naar het leven van Reina Prinsen-Geerligs
en probeerde ook een antwoord te vinden op de vraag waarom er zo weinig
over CS-6 bekend is geworden. Hij stuitte al snel op de bekende barrières.
In de archieven is maar weinig over de organisatie te vinden en omdat
de meeste leden door de Duitsers zijn vermoord en de enkele overlevenden
intussen zijn overleden was het duidelijk niet makkelijk om mensen in
beeld te brengen die iets konden vertellen over CS-6 in het algemeen
en over Reina in het bijzonder.
Toch kwamen er een paar dingen naar voren die als nieuw kunnen worden
beschreven. Zo vertelde Reina’s oude schoolkameraad Theo Henrar
dat Reina tijdens de Februaristaking van 1941 op het van Barlaeus Gymnasium
in Amsterdam fanatiek bezig was geweest om haar medestudenten tot staken
te bewegen. Ze deed dit met anderen samen en Henrar wijst er terecht
op dat dit soort activiteiten niet zonder gevaar waren. Henrar: “Maar
Reina was niet bang, en ze is uiteindelijk de heldin van de school geworden.”
Later zou Reina haar studie afbreken om zich geheel aan het verzetswerk
te wijden. Een keuze die ze later met de dood zou bekopen.
Tijdens andere verzetsactiviteiten kwam Henrar Reina opnieuw tegen Zo
waren ze beiden betrokken bij de bekende overval op het Amsterdamse
bevolkingsregister aan de Plantage Kerklaan van 27 maart 1943. De overval,
die als doel had om zo veel mogelijk van de gemeentelijke administratie
te vernietigen, werd uitgevoerd door een verzetsgroep die werd geleid
door de beeldhouwer Gerrit van der Veen en Willem Arondéus. Wat
de rol van Reina bij deze actie precies was is Henrar niet bekend, omdat
hij niet direct met haar in aanraking kwam. Maar een kleine rol zal
het niet geweest zijn, want Reina stond meestal vooraan als er iets
gedaan moest worden. De groep stichtte brand en de schade leek in eerste
instantie groot. Maar uiteindelijk bleek dat maar 15% van de kaarten
met gegevens van Amsterdamse burgers totaal onbruikbaar was geworden.
Programmamaker Hagens heeft ook kritiek op CS-6 opgevangen. Zo zou de
groep te amateuristisch zijn geweest en het met de beveiliging van de
eigen leden niet zo nauw hebben genomen. Theo Henrar ontkent dit met
klem. Volgens hem hadden de CS-6 leden niet zo veel ervaring met illegaal
werk, maar de gold voor heel veel mensen die in actie kwamen tegen de
Duitse bezetter. Daar kwam nog bij dat de Duitsers vooral gebeten waren
op linkse groepen, en groepen die gewapend optraden. CS-6 viel in beide
categorieën.
De executieplaats in Sachsenhausen
|
| Een
centrale vraag die door het programma heen loopt is waarom er zo
weinig bekend is over CS-6. De vraag werd niet echt beantwoord terwijl
het vrij duidelijk voor de hand ligt. CS-6 was een links socialistische
verzetsgroep, hoewel er ook mensen met een andere achtergrond lid
van waren. Er waren banden met de illegale CPN, er werden scholingen
gegeven in het Marxisme door de ideoloog van de groep, Pam Pooters,
in het huis van Reina op de Koninginneweg. En CS-6 schrok er niet
voor terug om leidende Nazi figuren en collaborateurs uit de weg
te ruimen. |
Reina, w.s. begin jaren 40 |
Er werden niet minder
dan 24 liquidaties uitgevoerd. Dit alles paste niet in het Nederlandse
beeld van het verzet dat na de oorlog zorgvuldig is opgebouwd. Al deze
zaken komen in het programma niet of maar nauwelijks aan de orde. Van
een compleet beeld kan dus geen sprake zijn.
In feite zet de Hoge Bomen film het doodzwijgen van de waarheid over
CS-6 voort. Er wordt vooral op de persoon ingezet en niet op de ideologische
achtergrond van de organisatie. Dat is een gemiste kans omdat zonder
de ideologische achtergrond te kennen het voor de gemiddelde kijker
veel moeilijker is om de beweegredenen van CS-6 en haar leden te begrijpen.
Als er word gesproken over waarom mensen in die tijd in verzet kwamen,
ondanks alle gevaren en dreigingen, worden meestal als redenen opgegeven:
verontwaardiging over de bezetting en de misdaden van de Nazi’s,
vaderlandsliefde of de dorst naar vrijheid. Dat er ook veel mensen waren
die dit besluit namen op ideologische gronden, om een betere wereld
tot stand te brengen, word maar zelden aangeroerd. Toch gold dit zeker
voor veel leden van CS-6 en ook voor Reina Prinsen-Geerligs.
Ondanks deze tekortkomingen, waar over we in deze tijd van toenemende
geschiedvervalsing eigenlijk niet verbaasd moeten zijn, is het een interessante
film die een beter inzicht geeft in het leven en uiteindelijk ook de
dood van Reina, samen met twee medestrijdsters, voor het Duitse vuurpeloton
in het concentratiekamp Sachsenhausen op 24 november 1943. Een einde
dat het gevolg was van verraad en de meedogenloze jacht van de Nazi’s
op vooral linkse verzetsstrijders. Reina was maar 21 jaar oud toen ze
werd vermoord en ook de meeste andere CS-6 leden die omkwamen waren
jong. Zij verdienden dat hun verhaal in zijn volledigheid zou worden
verteld. Jammer genoeg is dit nog steeds niet het geval geweest. Het
oude gezegd; ‘de waarheid mag niet gehoord worden’ is op dit
terrein en op vele anderen nog steeds van kracht.
Film
Voor wie de Hoge Bomen film heeft gemist, is hij nog steeds te bekijken
via de volgende link: http://player.omroep.nl/?aflid=5654963
Reina Prinsen-Geerligs wilde schrijfster worden. Daarom studeerde ze
Nederlands voordat ze volledig de illegaliteit in ging. Enkele van haar
verhalen zijn gepubliceerd, en waren te vinden op de website van de
AVRO. Helaas is dit nu niet meer het geval. Het gaat om het opstel “Gerechtigheid”
en het artikel “Brugge”. Beide artikelen zijn nu te vinden
op de website van de AFVN.
|