Conferentie Brussel, mei 2006

Van 10 t/m 13 mei werd in Brussel een conferentie gehouden van de FIR, de Fédération Internationale des Résistants – Association Antifasciste, onder het motto: 60 + 1 jaar antifascisme in Europa. Aanleiding was het 55-jarig jubileum van de FIR. De AFVN/BvA, werd vertegenwoordigd door Piet Schouten, bestuurslid, en Andreas Thedieck.

60 jaar bevrijding van het Hitlerfascisme werd vorig jaar in bijna alle Europese landen herdacht. Met ‘60+1’ willen de FIR en alle aangesloten organisaties verhinderen dat een streep gezet zou worden onder herinnering en de antifascistische strijd. ‘60+1’ betekent dat we verder moeten gaan. In Brussel ging het om het levend houden van de antifascistische strijd en het afwijzen van alle mogelijke geschiedsvervalsingen. Het ging over de voortzetting van het werk in de comités van kampmonumenten, nu steeds meer overlevenden als getuigen niet meer beschikbaar zijn. De conferentie heeft zich ook beziggehouden met de sociale strijd van de jeugd in Frankrijk en in andere landen en met de toekomstperspectieven. Vanzelfsprekend werd het probleem van neofascisme, rechtspopulisme en fascistisch geweld uitvoerig besproken. Enkele dagen voor de conferentie werd in Antwerpen een moord met racistisch motief gepleegd. De dader was een 18-jarige zoon van een van de oprichters van het Vlaams Blok. Zijn tante zit namens het Vlaams Belang in het parlement.
Het was een boeiende bijeenkomst waar 60 gedelegeerden uit 17 landen vertegenwoordigd waren, o.a. organisaties van overlevenden uit de verschillende kampen, oud-Spanjestrijders, Russische militairen, Griekse partizanen en Israëlische ghetto-fighters. De jongste deelneemster was 20, de op een na jongste 21 jaar oud, ook de huidige generaties waren present. Afgesproken is dat nog meer moeite genomen zal worden om zich op de jeugd te richten. In deze discussie is het zeer belangrijk, zoals een delegeerde van de veteranen constateerde, wat de jongeren zelf van een organisatie als de FIR kunnen verwachten. Het kan niet zo zijn dat de FIR de jeugd zegt hoe de wereld er uit ziet. De jeugd wil met haar ervaringen serieus genomen worden. Deze reële eis is volkomen gerechtvaardigd: ze zijn niet alleen bereid verantwoording te dragen, maar zij willen ook dat men hen de verantwoording toevertrouwd en volledig opneemt in de structuur van de FIR.
Hoogtepunten waren het bezoek aan het voormalige kamp, nu museum, Breendonk (zie pag. 10), het Joods Museum van Verzet en Deportatie te Mechelen, de receptie gegeven door de burgemeester van Brussel en uiteraard de plenaire bijeenkomst van alle deelnemers op vrijdag 12 mei in het gebouw van de Europese Unie. De bezichtiging van kamp Breendonk en het Joods museum waren indrukwekkend door de directe confrontatie met de verschrikkelijke beelden en getallen van toen.

De conferentiezaal

We zagen onder welke omstandigheden zowel joden, verzetsstrijders als anderen gevangen zaten en hun dood vonden, evenals in de statistieken over de onvoorstelbare hoeveelheid doden die er in de kampen in de Tweede Wereldoorlog gevallen zijn. Op de één na laatste conferentiedag werden in de zaal van GUE/NLG (Europees Links) in het EU parlementsgebouw interessante toespraken gehouden over het fascisme toen en nu. De Nederlandse bijdrage bestond uit een korte rede over het steeds repressiever wordende vluchtelingenbeleid in Nederland.
In de wandelgangen werden veel nieuwe contacten gelegd en oude onderhouden.

Absurde vergelijkingen tussen fascisme en communisme komen steeds brutaler naar voren. In een interview met Junge Welt (juni 2006) zegt Ulrich Schneider, algemeen-secretaris van de FIR hierover: „Het gaat hier om 2 niveaus. Het ene is de geschiedsvervorming op het gebied van minimaliseren van fascistische misdaden. Het andere is de gelijkschakeling van concentratiekampen met interneringskampen na 1945 of detentieplaatsen in socialistische staten. Als men dergelijke vergelijkingen maakt, dan worden daarmee de gruwelen van de fascistische misdaden gebagatelliseerd. Op de conferentie werd onderstreept dat we actief moeten optreden tegen iedere poging van geschiedsvervalsing , zoals bij de – gelukkig mislukte – anticommunistische aanval in de Raad voor Europa in het voorjaar te beleven viel.

De stelling over ‚totalitaire regimes’ zou volgens de EU leidraad moeten worden. De vertegenwoordiger van het Internationale Auschwitzcomité waarschuwde, dat dergelijke ideologische ontsporingen voor de komende EU-begrotingsperiode ook van invloed zijn op de subsidiëring. Het is in volledige tegenspraak met een besluit van het Europees Parlement begin 90’er jaren, waarin staat: »versmelting, in elkaar doen opgaan van KZ-System en heringebruikname van die plaatsen is niet toegestaan«.

Derhalve is het neerzetten van een vergelijking tussen fascistische terreur en internering na 1945, en het eventuele onrecht dat daarbij plaatsgevonden zou hebben, ontoelaatbaar. »60 + 1« betekent, dat zulke bedoelingen niet toelaatbaar zijn. »60 + 1« betekent, dat zulke plannetjes niet in de schijnwerper mogen komen en dat we waakzaam moeten blijven.

De bijdragen tijdens de conferentie in Brussel verdienen het om gepubliceerd te worden. Er wordt naar financiële middelen gezocht om een brochure uit te geven. Op initiatief van de Belgische vereniging wordt voor 2007 een grootscheepse jeugdbijeenkomst georganiseerd in de gedenkplaats van het voormalig concentratiekamp Buchenwald. In het voorjaar wordt dit in het kader van antifascistisch jongerenwerk door de FIR met vertegenwoordigers van het Europees Parlement voorbereid. Jongeren uit Nederland kunnen zich t.z.t. aanmelden bij het secretariaat van de AFVN/BvA. In het najaar vindt er voor jongeren een bijeenkomst plaats in het Verzetsmuseum in Brussel. Daarbij zal ook een excursie naar Fort Breendonk en het Joods Museum van Verzet en Deportatie mogelijk zijn.

Alles bij elkaar was het een belangrijke, inspirerende bijeenkomst, goed om onze contacten te onderhouden en de strijd tegen het fascisme levend te houden, vooral voor de jonge generaties.

Toen niet, Nu niet, Nooit meer fascisme!

Andreas

In dit stadsdeel wordt een nieuwe Turkse moskee gebouwd, waarvan de bouw zo’n twee jaar zal duren. Reeds voor die tijd stond er een tijdelijke moskee die nu afgebroken is. Enige tientallen meters verwijderd van deze moskee stond, vanaf kort na de Tweede Wereldoorlog, een verzetsmonument in de vorm van een kruis waartegen nooit door de Turkse moskeebezoekers en ook niet door de joodse gemeenschap (het bestuur van de geïmproviseerde synagoge) is geprotesteerd. Enige maanden geleden was opeens dat monument verdwenen. De reden volgens het 4 en 5 mei-comité was de volgende: Bij de bouw van de nieuwe moskee was men bang dat vrachtwagens met bouwmaterialen het monument zouden kunnen beschadigen. Daar hadden de buurtbewoners vrede mee. Maar de werkelijke reden voor het verdwijnen van dit monument was een volkomen andere. Een van de leden van het 4 en 5 mei-comité vertelde mij het volgende verhaal:

Het kruis op de hoek van de Baarsjesweg en de Van Speijkstraat zoals het er stond

In een bespreking van het comité, waarbij ook de voorzitter van de deelraad aanwezig was, kwam men overeen dat een verzetsmonument in de vorm van een kruis niet meer paste in deze tijd. In een gesprek met de islamitische en joodse bestuursleden van de moskee en de synagoge werd besloten een nieuw neutraal monument te plaatsen waar iedereen tevreden mee kon zijn. Daar stemden de beide gemeenschappen mee in. Het voorstel ging dus van het 4 en 5 mei-comité uit. De overige bewoners van de deelgemeente waren hierover niet ingelicht.
Oud-verzetsmensen die dit vernamen waren woedend hierover. Men was ook zeer terecht van mening dat dit monument, in de vorm van een kruis, niets met een christelijk symbool te maken had. Ons land staat vol met kruisen als verzetsmonument.
Niet alleen uit Amsterdam, maar uit het hele land, kwamen boze reacties. Ook van organisaties zoals het CIDI Centrum Informatie en Documentatie Israël) en het NIOD ( Ned. Instituut voor Oorlogsdocumentatie).
De oud-verzetsmensen hebben zich schriftelijk met hun klacht tot burgemeester Cohen gewend. Het antwoord kwam vrij snel: “Het verzetsmonument (kruis) moet weer na de bouw van de moskee op de oorspronkelijke plaats teruggezet worden.” Dit tot grote vreugde van buurtgenoten en oud-verzetsmensen. Dat het vooral de voorzitter van het 4 en 5 mei-comité en de voorzitter van de deelraad aan historisch besef ontbrak bleek uit de reactie van de laatstgenoemde in een gesprek met een journalist van AT5 waarin hij beweerde dat de bevolking nog niet zover was om te begrijpen wat het 4 en 5 mei-comité bedoelde met een neutraal comité. Hij vond zelfs dat de deelraad van de Baarsjes de vooruitstrevendste was van de deelraden in Amsterdam.